Buổi tọa đàm “Doanh nhân trẻ vượt bão” do báo điện tử BizLIVE.vn tổ chức mới đây tại TP.HCM.
Trần Ngọc Bình đã tâm sự rất thật như thế về mình, và có lẽ đó cũng là tâm sự chung của rất nhiều người trẻ hiện nay, khi muốn hiện thực hóa ước mơ kinh doanh.
Buổi tọa đàm “Doanh nhân trẻ vượt bão” diễn ra mới đây tại TP.HCM đã “giải mã” những băn khoăn ấy bằng người thật, việc thật, một cách hấp dẫn và sinh động.
Chọn thị trường ngách
Bước chân vào đại học, một người bạn cùng trường rủ Ngọc Bình đi bán nước đóng chai, sau đó về làm đại lý cho công ty. Nhen nhóm từ việc thích kinh doanh, là sinh viên không có tiền, với số vốn ban đầu chỉ 7 triệu đồng, Ngọc Bình chọn phân khúc phân phối nước uống đóng chai để khởi nghiệp.
Doanh nhân trẻ Trần Ngọc Bình chia sẻ kinh nghiệm với bạn đọc BizLIVE
“Thời điểm đó, ngành này cạnh tranh rất quyết liệt. Để tạo sự tồn tại cho mình, ngay từ đầu tôi chọn phân khúc phân phối các nhãn hiệu lớn, bởi đây là khâu chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu của doanh nghiệp”, Ngọc Bình nói.
Anh giải thích thêm: “Để trở thành một nhà phân phối phải có hệ thống đủ lớn, đủ mạnh. Lúc đó, đa phần quan điểm của đại lý nước uống đóng chai chỉ phân phối một nhãn hiệu, thường gọi là độc quyền. Là nhà đại lý cấp nhỏ, làm thế nào để bán với số lượng lớn? Tôi quyết định đưa ra mô hình phân phối tất cả các thương hiệu đang có mặt trên thị trường, chính ưu thế này đã tạo thế chân kiềng, giúp tôi trở thành nhà phân phối, bán lẻ lớn so với các đại lý khác”.
Lê Hải Bình, Chủ tịch Công ty Mắt Bão, thì khởi nghiệp với chỉ vỏn vẹn 15 triệu đồng và 3 chiếc máy tính, nhưng giờ anh đã trở thành “đại gia tên miền”, và lĩnh vực kinh doanh của Mắt Bão hiện nay đã mở rộng hơn nhiều. Sau 13 năm thành lập, doanh thu từ mảng website chỉ chiếm 100 tỷ đồng trong tổng số 900 tỷ năm 2013.
Lê Hải Bình "tự thân" lập nghiệp với công nghệ thông tin
Khởi nghiệp từ khi đang ngồi trên giảng đường Đại học Bách Khoa, khoa Công nghệ thông tin, lĩnh vực đầu tiên mà Hải Bình hướng tới là thiết kế trang web, vì lúc ấy Internet còn rất mới mẻ, giá thiết kế một trang web còn cao, đầu tư ít. Đến năm 2010, anh và cộng sự loay hoay tìm cách bứt phá trong một thị trường cạnh tranh quyết liệt, dù chi rất nhiều tiền cho marketing nhưng không hiệu quả. Ngành công nghệ thông tin phát triển với tốc độ rất nhanh, tới một ngưỡng nào đó nếu không tạo sự bứt phá mới, sẽ đi ngang hoặc tụt hậu.
Hải Bình kể, lúc đó, anh đứng trước câu hỏi: “Ai là người làm trước? Ai là người dẫn đầu?”. Nếu mình là người làm trước, nhưng lại không phải là người dẫn đầu, thì cũng “chết”. Nhìn lại toàn bộ các dịch vụ khác nhau liên quan tới web, Hải Bình chọn một ngách thị trường mà chưa ai khai thác, đó là dịch vụ hosting (lưu trữ website).
Anh nói: “Dịch vụ này ai cũng chê, vì thuê ít tiền quá, như đi thu bạc cắc, để tạo doanh thu phải có rất nhiều khách hàng. Nhưng, cũng nhờ thu bạc cắc, mà nay tỷ suất lợi nhuận của Mắt Bão lại khá cao, với khoảng hơn 100 ngàn khách hàng, 800 đại lý…”.
- Lúc ấy, hàng trăm công ty công nghệ thông tin ra đời rồi lần lượt biến mất, làm thế nào để Mắt Bão giữ được khách hàng? Đang ở vị trí thứ nhì, làm thế nào vươn lên vị trí thứ nhất? Nhà báo Quốc Vĩnh của BizLIVE đặt câu hỏi với Lê Hải Bình.
- Cách đơn giản nhất là mua lại công ty thứ 5, cả hai công ty cộng lại đã giúp cho Mắt Bão vươn lên đứng đầu thị phần. Từ xưa đến nay, đại đa số công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin thường có vốn rấp thấp, “khởi nghiệp bằng cái đầu”, người giỏi thì nhiều, nhưng may mắn thì ít. May mắn của tôi là đã chọn cách làm khác. Thường các công ty công nghệ thông tin tiếp thị bằng kỹ thuật vượt trội, nhưng chưa chắc kỹ thuật ai hơn ai. Tôi lại lựa chọn cách tiếp cận khách hàng của một người kinh doanh hiểu về kỹ thuật. Chính điều này đã giúp cho chúng tôi một khi đã chọn được khách hàng thì khả năng rời bỏ là rất ít. Nghề này rất khó để tìm đến khách hàng, chỉ biết làm sao để khách hàng tìm đến mình khi cần thiết, muốn vậy phải có mối quan hệ tốt.
Với Hà Xuân Anh, Chủ tịch Công ty May Sơn Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Doanh nhân 2030, việc chinh phục ngành đồ lót khá là trầy trật. Ngay từ khi đi học anh đã tập tành buôn bán quần áo. Khi một công ty Mỹ về thiết bị ngoại vi về đại học kinh tế tuyển chọn nhân viên, anh là sinh viên duy nhất trúng tuyển. Vừa ra trường là làm trợ lý tổng giám đốc, đây là thời gian anh học được rất nhiều về quản lý, tài chính, ngân hang… để chuẩn bị cho sự khởi nghiệp của riêng mình.
Doanh nhân trẻ Hà Xuân Anh, Chủ tịch Công ty May Sơn Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Doanh nhân 2030
Xuân Anh kể: “Lúc đó, khi đi giao dịch với khách, nhiều lần còn bị trêu là “mặt búng ra sữa”. Khao khát lập ra một công ty do chính mình làm chủ để thực hiện được điều mình thích, không chỉ là mục đích kiếm tiền, tôi chọn lĩnh vực đầu tư sản xuất đồ lót. Bước vào nghề này cũng gian nan lắm vì hồi đó Việt Nam toàn hàng nhập, làm thế nào để tìm hiểu về kỹ thuật? Chọn làm gia công cho một công ty nước ngoài để học hỏi từ quy trình từ sản xuất đến đào tạo công nhân sử dụng máy móc, từ đó tôi được ký trực tiếp với khách hàng”.
“Năm 2005, dẹp hết những mặt hàng bình dân, tôi tập trung phát triển thương hiệu Relax. Từ đồ lót nam đánh vào thị trường cấp trung, thương hiệu Relax vừa bán trong nước, vừa chiếm lĩnh thị trường xuất khẩu, Sơn Việt đang phát triển ở phân khúc cao hơn, mua lại nhãn hiệu Camel của nước ngoài, xây dựng hệ thống cửa hàng, trung tâm thương mại. Ba năm nay, Sơn Việt đang “mon men” vào thị trường đồ lót nữ, tôi xác định mục tiêu của mình là trở thành công ty chuyên về sản xuất đồ lót của Việt Nam”.
Hỏi Xuân Anh, làm đồ lót ban đầu lấy ai… làm mẫu để “test” hàng? Người được hỏi cười thật tươi: “Ban đầu thì… tự lấy mình làm mẫu! Nhưng khi chuyển sang đồ lót nữ, chẳng lẽ lấy vợ làm mẫu hoài cũng kỳ lắm. Tôi cũng có đội ngũ người mẫu thử đồ lót đấy, nhưng không phải là những em “chân dài” đâu, vì lấy đâu ra tiền mà trả. Người mẫu của tôi chỉ toàn là nhân viên và người quen. Ai quen là tặng hết. Nhưng chính những người mẫu ngoài đời này mới cho mình những ý kiến thiết thực để hoàn thiện sản phẩm, còn người mẫu thì số đo chuẩn hết rồi, ai mặc mà chẳng đẹp. Vả lại tôi cũng hợp tác với nước ngoài để có được kỹ thuật thiết kế đồ mẫu nữ”.
Trần Thùy Trang thuộc thế hệ 8x, xuất thân là một kỹ sư xây dựng Đại học Bách Khoa. Tốt nghiệp năm 2006, Trang phụ trách quản lý chất lượng đại lộ Đông Tây cho một công ty xây dựng Nhật Bản. Trải qua rất nhiều công việc, từ quản lý dự án, tư vấn giám sát, xin giấy phép làm resort…, với thế mạnh kết nối bên ngoài, Trang tìm cách thâm nhập kinh doanh. Sau lần sinh em bé đầu tiên, bao kinh nghiệm làm mẹ đã giúp Trang tìm hiểu lĩnh vực đồ chăm sóc cho mẹ và bé. Không chỉ mở shop bán hàng thời trang trẻ em từ 1 đến 12 tuổi, Trang còn trở thành nhà tư vấn cho các bà mẹ mới sinh con, đến tận bệnh viện để trao cho những người mẹ trẻ tờ hướng dẫn do chính cô biên soạn, từ đó lôi kéo họ trở thành khách hàng của mình.
Trần Thùy Trang thuộc thế hệ 8x, xuất thân là một kỹ sư xây dựng Đại học Bách Khoa.
Từ việc đi chọn mua từng bộ đồ cho shop, Trang nâng cấp dần thành cửa hàng bán sỉ, rồi từ đó tìm hiểu các xưởng may, tìm hiểu chất liệu, học hỏi, mày mò, để cho ra đời thương hiệu của chính mình, mang tên Vanilla. Đã từng có những lô hàng không đạt chuẩn phải chấp nhận hủy hết để may lại, thất bại hai, ba lần như thế, cô gái trẻ mới phát hiện được nhiều “chiêu trò” của thợ gây thiệt hại cho mình, từ đó rút kinh nghiệm để làm hài lòng đối tác, khách hàng.
Hiện mỗi tháng, xưởng của Trang có hai container xuất khẩu dưới thương hiệu Vanilla ở phân khúc giá trung bình, mẫu mã đa dạng, và đưa vào các siêu thị dưới nhãn hiệu khác. 15 ngàn sản phẩm được phân phối tới 13 tỉnh thành thông qua đại lý phân phối độc quyền.
Khác với mọi người, Trương Lý Hoàng Phi lại chọn một ngành kinh doanh khá đặc biệt, đó là hỗ trợ cho thanh niên khởi nghiệp. Tốt nghiệp thủ khoa Học viện Hành chính Quốc gia TP.HCM, năm 2010, Hoàng Phi quyết định thành lập một trung tâm hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp.
Cô nói: “Tôi tự thấy tính cách cá nhân không hợp lắm với nghề công chức. Sau nhiều lần thử sức trong lĩnh vực viễn thông, làm trợ lý tổng giám đốc, marketing, tôi quyết định theo học cao học kinh tế, mong muốn làm cái gì khác biệt hơn”.
“Nếu chỉ làm trong những công ty với hệ thống có sẵn sẽ không tạo được giá trị mình muốn, không thay đổi được theo ý mình. Tham quan một số nước trên thế giới, tôi thấy những cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp phát triển rất mạnh. Nghiên cứu sự phát triển một doanh nghiệp khá chuẩn mực về trợ giá, về vốn, cơ sở vật chất, kết nối đầu tư…, tôi đã lên kế hoạch cho một ý tưởng mới, thành lập trung tâm hỗ trợ doanh nhân khởi nghiệp”.
Trương Lý Hoàng Phi "khởi nghiệp" bằng việc thành lập trung tâm hỗ trợ doanh nhân khởi nghiệp
Theo Hoàng Phi, ba năm một mình một ngựa không ai để ý tới, đến giờ, rất vui là đã có thêm nhiều trung tâm ra đời, khái niệm hỗ trợ khởi nghiệp đã rõ ràng hơn… Với những ý tưởng “điên rồ”, độc đáo, doanh nhân rất cần hỗ trợ giai đoạn đầu loay hoay, chưa khẳng định mình. Những câu lạc bộ doanh nhân hiện nay cũng chỉ nhắm đến những người đã thành danh, ít ai để ý đến những doanh nghiệp mới, chưa có sân chơi giành cho họ, để hỗ trợ cần thiết. Nên, trung tâm khởi nghiệp sẽ là nơi dành cho những doanh nghiệp vừa khởi nghiệp, mới bắt đầu.
Đến khi vững vàng, chính họ sẽ trở thành những hội viên tích cực cho các doanh nhân thế hệ tiếp nối, bởi trong họ, những ký ức, cảm xúc vẫn còn nguyên vẹn về những ngày đầu gian khó.
Thất bại đến từ đâu?
Một câu hỏi đau đầu không ít cho những người trẻ khởi nghiệp, chính là làm sao tìm được nguồn vốn để triển khai ý tưởng mà mình cho là độc đáo nhất?
Nhưng, Trương Lý Hoàng Phi lại cho rằng cái khó nhất không phải là vốn.
Cô chia sẻ: “Thống kê khoảng hơn chục ngàn gương mặt khởi nghiệp, tôi thấy những yếu tố giúp họ thành công là khả năng sáng tạo vô tận, khả năng học hỏi, đổi mới lập tức mới có thể sống sót trong thị trường cạnh tranh quyết liệt này. Kế tiếp là tinh thần lạc quan, dù biết sắp phá sản tới nơi cũng vẫn phải giữ được tinh thần lạc quan. Nói đến vượt bão thì trong chính mô hình của mình cũng làm ra bão. Nếu không lạc quan không thể phát triển. Để tìm ra thị trường ngách, phải chọn cái nào hợp với thế mạnh của mình”.
“Tuy nhiên, thất bại cũng dễ đến nhất từ những người lạc quan một cách… trẻ con, bất chấp quy luật. người trẻ tính đột phá cao, nhưng không thể làm mà bất chấp quy luật. Nhận biết quy luật để cảnh báo được những cơn sốc, nếu không, dù mạnh cỡ nào bạn vẫn có khả năng thua”.
“Nhiều doanh nhân trẻ kêu la vấn đề vốn, tôi nghĩ vốn không phải là yếu tố đầu tiên, khi mài giũa ý tưởng và năng lực điều hành một cách sắc bén, thì thành công vẫn đến. Rất nhiều bạn hôm nay ở đây khởi nghiệp từ con số không, tiền vốn ban đầu cũng không ở mức quá cao như các bạn thường hình dung, và không biết bao nhiêu là đủ”.
Tại sàn giao dịch ý tưởng do trung tâm tôi thành lập, có dự án đã tìm được nhà đầu tư lên đến 4 tỷ đồng. Vai trò của trung tâm là kết nối được với những người có tiền. Nguồn vốn “hạt giống” thì cũng cần, nhưng không phải là tất cả. Vấn đề là làm sao bán được ý tưởng của mình, giống như trình bày dự án để vay tiền ngân hàng vậy. Phải phân tích được kỹ càng mới có thể làm được”.
Buổi tọa đàm nhận được rất nhiều chia sẻ kinh nghiệm quý của các doanh nhân trẻ
“Về vốn, không chỉ doanh nhân khởi nghiệp cần, mà những người đang thành danh rồi cũng rất cần. Đừng ngồi đó chờ người ta đưa vốn cho mình, mà khách hàng mới chính là nguồn vốn từ tương lai. Ở Sài Gòn, cũng đã từng có những công ty bán ý tưởng, nhưng chỉ được vài năm là chết yểu, rất đáng tiếc. Là công ty về công nghệ, chúng tôi rất cần ý tưởng mới, vì đến một lứa tuổi nào đó khả năng sáng tạo bớt đi, không nghĩ ra được những cái hay nữa, phải cần đến những người trẻ. Tôi nghĩ cần phải đặt hàng chị Hoàng Phi về một sàn giao dịch ý tưởng về công nghệ. Và tôi sẵn sàng tham gia là nhà đầu tư. Không thiếu nhà đầu tư có tiền, có kinh nghiệm quản lý. Facebook, Google đều đi từ nhà đầu tư vừa phải, sau đó mới đến các nhà đầu tư lớn để tạo sự đột biến”.
Kết nối, cùng vượt bão
Trước thực tế sức mua giảm sút, cạnh tranh nước ngoài ngày càng gay gắt, ngay cả những người trụ được đến thời điểm này cũng đang gặp rất nhiều khó khăn, nhất là khi các nhà bán lẻ quốc tế đang tràn vào chiếm lĩnh thị trường, mối lo nhất của các doanh nhân trẻ chính là giữ được thị phần, giữ được kênh phân phối truyền thống của thương hiệu.
Xuân Anh chia sẻ: “Thị trường là cuộc đua tốc độ, phải chạy nhanh mới đua được với người ta. Cách chạy nhanh nhất là đưa ra những mảng sản phẩm mới, những dòng hàng mới, mở rộng kênh bán lẻ. Thời điểm 10 năm trước, cạnh tranh chưa nhiều, hệ thống siêu thị còn trống, chợ truyền thống chiếm đến 80% thị phần. Nhưng trong vòng 5 năm nữa, trật tự sẽ đảo lộn, kênh truyền thống sẽ chỉ còn 3/7. Khi quỹ quầy kệ hết chỗ, để một thương hiệu mới xuất hiện bạn buộc phải loại người khác ra. Ngay cả khi đã có mặt trên quầy kệ, nếu không đứng vững cũng có thể văng ra bất cứ lúc nào. Muốn thương hiệu mình trụ được, ngoài chứng minh bằng sản phẩm chất lượng, cách làm, hệ thống PR…, phải có marketing khác biệt để kích thích người tiêu dùng nhiều hơn so với trước đây, có như vậy mới thuyết phục được nhà phân phối”.
Anh tiếp: “Với ngành may mặc, vấn đề lớn nhất là tồn kho, càng tồn kho ít thì lợi nhuận càng cao. Để giải quyết hàng tồn kho phải cần có hệ thống cửa hàng với các chính sách khuyến mãi thật mềm dẻo. Tháng Tết là dịp tiêu thụ tồn kho tốt nhất. Để trụ được ở Thái Lan, Myanmar, Sơn Việt phải chấp nhận ít nhất 2-3 năm đầu lỗ để thuê những địa điểm đắc địa trong các trung tâm thương mại làm marketing cho sản phẩm. Họ thấy mình trụ được, tin là sản phẩm tốt, từ đó mới tấn công sâu vào hệ thống chợ và các cửa hàng. Trong marketing, Sơn Việt luôn nhấn mạnh yếu tố chất lượng tương đương với những nhãn hiệu nước ngoài, nhưng giá chỉ trên hàng Trung Quốc một chút... Đó là cái giá phải đầu tư”.
Chọn phân khúc cấp trung, với lợi thế lớn nhất về thị phần, thương hiệu Relax của Xuân Anh có thể “phủ sóng” từ chợ An Đông, trong hệ thống siêu thị, đến chợ truyền thống Campuchia qua hệ thống phân phối trực tiếp bán xỉ và bán lẻ theo phương châm “sản xuất hàng loạt, phân phối hàng loạt”. Hiện Relax đang tấn công sang Lào, Campuchia, Myanmar. Doanh thu từ đồ lót nam của Sơn Việt hiện là 200 tỷ đồng/năm.
Buổi tọa đàm BizTalk với chủ đề "Doanh nhân trẻ vượt bão" đã thu hút được đông đảo bạn đọc quan tâm theo dõi và đặt câu hỏi giao lưu với khách mời qua trang báo điện tử BizLIVE.vn
Thách thức không nhỏ với những công ty đã thành danh chính là việc giữ người tài, giữ những người đã cùng đi với mình ngay từ ngày đầu khởi nghiệp. Trong một thị trường thiếu vắng nhân sự cấp cao, khi các công ty nước ngoài nhảy vô, thị trường săn đầu người càng trở nên nóng bỏng. Xuân Anh chia sẻ: “Rất nhiều công ty khi nghèo khó anh em gắn bó với nhau, nhưng khi ăn nên làm ra thì lại tan vỡ. Nhưng ở Sơn Việt, mấy anh em hùn vốn từ ngày đầu tiên giờ vẫn còn. Quan trọng nhất là phải thống nhất mục tiêu, tài chính minh bạch, có hệ thống kiểm soát rõ ràng, nguyên tắc, không vì lợi ích cá nhân”.
Lê Hải Bình lại nhấn mạnh quyền lực của người dẫn đầu: “Thách thức lớn nhất với Mắt Bão là phải thay đổi liên tục để kịp đáp ứng nhu cầu xã hội, luôn tìm kiếm cái mới, muốn thế phải đầu tư nghiên cứu phát triển một cách bài bản. Nếu không, khi có biến cố xảy ra, sẽ không thay đổi kịp thời. Đó là kinh nghiệm từ các nước tiên tiến”.
“Công ty tôi có rất nhiều cộng sự là bạn bè từ thời đi học, một số người có quyền lực tương đồng từ khi khởi nghiệp, nhưng tiếng nói cuối cùng quyết định phải thuộc về người có quyền cao nhất. Như vậy mới có cơ hội làm việc với nhau lâu dài. Tôi thường nói với anh em: khi làm, tôi là sếp của anh, khi chơi, tôi với anh là bạn, cùng một gia đình”.
Gia đình Mắt Bão có e-mail chung mang tên “family”, chúng tôi sống với nhau như những thành viên trong một gia đình, tuy nhiên có quy củ, có thưởng phạt phân minh. Văn hóa nội bộ được xây dựng tốt là yếu tố bảo đảm ổn định nguồn nhân sự cao cấp. Có những anh em gắn bó với Mắt Bão từ 13 năm nay”.
Với Ngọc Bình, thử thách lớn nhất với anh bây giờ lại là từ… chính mình. Anh nói: “Sau 10 năm kinh doanh, tôi đang ở trong một tâm thế khác. Đây chính là lúc phải nhìn lại mình để bứt ra khỏi thị trường sẵn có, đi vào chiều sâu, tạo doanh thu cao hơn. Phải sống thật với mình để biết mình đang ở đâu? Nhìn lại, suy nghĩ về thế mạnh thực sự của mình, từ đó có kế hoạch, lộ trình cụ thể cho tầm nhìn 3-5 năm bằng những con số để ước tính. Muốn tạo sức bật mới phải có đòn bẩy cơ bản về nhân sự. Hoài bão của tôi là trở thành một doanh nghiệp tư nhân nằm trong top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam”.
Không chỉ Lê Hải Bình kết nối được với Hoàng Phi trong sàn giao dịch ý tưởng, mà ngay sau buổi giao lưu, Xuân Anh cũng kết nối với Trần Thùy Trang để mở rộng đồ lót trẻ em trong mạng lưới thời trang nhí. Cả 5 doanh nhân trẻ đã có những buổi hẹn hò thú vị cho những hoạt động của Câu lạc bộ 2030, như đi xúc tiến đầu tư ở Campuchia, hay tham dự câu lạc bộ… nhảy đầm. Kết nối để chia sẻ cơ hội làm ăn, để chia sẻ kinh nghiệm sống, chắc chắn là điều cần thiết để tăng nội lực của chính mình, cả về vật chất lẫn tinh thần.
Buổi tọa đàm BizTalk do BizLIVE.vn tổ chức cũng là nơi giao lưu và tìm kiếm cơ hội hợp tác giữa các doanh nhân trẻ với nhau. Qua đây, rất nhiều ý tưởng hợp tác kinh doanh đã được gợi mở.
KIM YẾN
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét