Văn hóa giao tiếp của người Nhật

Người Nhật thích tặng quà cho từng người khách và khi được tặng quà thường không mở món quà đó trước mặt người tặng quà, như luật bất thành văn.

• 

Đối với người Nhật Bản, hoa anh đào không chỉ tượng trưng cho vẻ đẹp thanh cao mà còn là nỗi buồn về sự ngắn ngủi, phù du và tính khiêm nhường, nhẫn nhịn. Cây hoa anh đào đem tặng được xem như biểu tượng hòa bình của nước Nhật với các nước khác trên thế giới.

Trong giao tiếp truyền thống của người Nhật có những quy tắc, lễ nghi mà mọi người đều phải tuân theo, bất kể địa vị, mối quan hệ xã hội.

Một quy tắc bất thành văn trong văn hóa giao tiếp của người Nhật là “người dưới” chào “người trên” trước, trong đó người lớn tuổi là người trên của người ít tuổi, nam là người trên đối với nữ, thầy là người trên, khách là người trên...

Người Nhật sử dụng ba kiểu chào:

- Kiểu Saikeirei: cúi xuống từ từ và rất thấp. Đây là hình thức cao nhất, biểu hiện sự kính trọng sâu sắc và thường sử dụng trước bàn thờ trong các đền của Thần đạo, chùa của Phật giáo, trước Quốc kỳ, trước Thiên hoàng.

- Kiểu cúi chào bình thường: thân mình cúi xuống 20-30 độ và giữ nguyên 2-3 giây. Nếu đang ngồi trên sàn nhà mà muốn chào thì đặt hai tay xuống sàn, lòng bàn tay úp sấp cách nhau 10-20cm, đầu cúi thấp cách sàn nhà 10-15cm.

- Kiểu khẽ cúi chào: thân mình và đầu chỉ hơi cúi khoảng một giây, hai tay để bên hông.

Người Nhật chào nhau vài lần trong ngày, nhưng chỉ lần đầu thì phải chào theo lễ, những lần sau chỉ khẽ cúi chào. Ngay cả người Nhật cũng thấy những nghi thức cúi chào này hết sức rườm rà nhưng nó vẫn tồn tại trong quá trình giao tiếp từ thế hệ này qua thế hệ khác và cho đến tận ngày nay.

Một số đặc điểm trao giao tiếp của người Nhật

- Giao tiếp mắt: Người Nhật thường tránh nhìn trực diện vào người đối thoại, mà họ thường nhìn vào một vật trung gian như caravat, một cuốn sách, đồ nữ trang, lọ hoa..., hoặc cúi đầu xuống và nhìn sang bên. Khi nói chuyện mà nhìn thẳng vào người đối thoại thì bị xem là thiếu lịch sự, khiếm nhã và không đúng mực.

- Sự im lặng: Người Nhật có khuynh hướng nghi ngờ lời nói và quan tâm nhiều đến hành động, họ sử dụng sự im lặng như một cách để giao tiếp và họ tin rằng nói ít thì tốt hơn nói quá nhiều. Trong buổi thương thảo, người có vị trí cao nhất thường ít lời nhất và những gì anh ta nói ra là quyết định sau cùng. Im lặng cũng là cách không muốn làm mất lòng người khác.

- Gián tiếp: Người Nhật thường ít giải thích những gì họ ám chỉ và những câu trả lời cũng rất mơ hồ. Họ không bao giờ nói “không” và chẳng thể hiện rằng họ không hiểu. Nếu cảm thấy bất đồng hoặc không thể làm những yêu cầu của người khác họ thường nói “điều này khó”.

Bất kỳ lời nói, cử chỉ nào của người Nhật, kể cả sự thúc giục hay từ chối, cũng đều mang dấu ấn của sự lịch thiệp, nhã nhặn. Vì người Nhật có ý thức tự trọng cao nên họ đặc biệt tránh trở thành kẻ lố bịch, không đúng mực, khiếm nhã khi giao tiếp.

Người Nhật rất chú trọng làm sao cho người đối thoại cảm thấy dễ chịu. Họ không bao giờ muốn làm phiền người khác bởi những cảm xúc riêng của mình, cho dù trong lòng họ đang có chuyện đau buồn nhưng khi giao tiếp với người khác họ vẫn mỉm cười.

Khi bước vào tiếp xúc, sau những lời chào hỏi xã giao, với cương vị chủ nhà, họ thường chủ động đi vào vấn đề cần bàn bạc trước. Lúc câu hỏi được đưa ra có nghĩa là công việc đã chính thức bắt đầu.

Trong không khí căng thẳng, nếu bạn tạo được tình huống gây cười thì sẽ tạo được ấn tượng tốt, nhưng nên dừng lại đúng lúc. Người Nhật khi đang thực thi nhiệm vụ hoặc đang suy nghĩ thì không nên đưa ý kiến chệch vấn đề đang bàn, nói những câu thiếu thông tin, hỏi về đời tư. Bạn sẽ bị đánh giá là thiếu nghiêm túc, thậm chí sẽ gây ác cảm với họ khi làm vậy.

Dù người Nhật rất khoan dung với người nước ngoài, nhưng sẽ là một lỗi lớn khi nói chuyện với người có địa vị cao hơn mà không dùng kính ngữ. Kính ngữ “san” có thể dùng khi bạn nói tiếng Anh nhưng đừng dùng nó để gọi chính mình.

Nụ cười hay tiếng cười của người Nhật có thể là do họ cảm thấy bối rối hoặc khó chịu, và có thể không mang nghĩa là họ đang vui.

Sẽ là thô lỗ nếu khi không gửi thiệp trong ngày Tết của Nhật sau khi bạn đã nhận được thiệp gửi cho mình. Nhưng nếu gửi thiệp ấy tới một tang gia chưa giáp năm là lỗi trong giao tiếp.

Với người Nhật, việc tặng tiền thường bị xem là thô lỗ. Tiền mặt là loại quà cáp quy chuẩn trong đám cưới hay cho trẻ em trong năm mới.

Khi gọi ai đó bằng cách vẫy tay, nên để tay thẳng, lòng bàn tay hướng xuống, sau đó quạt các ngón tay xuống, việc cong một vài ngón tay trong không khí là cử chỉ tục tĩu. Sẽ là một lỗi trong giao tiếp nếu chỉ tay trực tiếp vào người khác, thay vào đó ta mở rộng bàn tay ngửa lên trên như thể đang bưng một cái mâm và chỉ về phía người đó.

Đúng giờ hẹn là yêu cầu bắt buộc trong giao tiếp của người Nhật, trong công việc cũng như sinh hoạt. Họ tỏ ra khó chịu khi phải đợi và rất mất cảm tình với người sai hẹn. Nếu là người đi tìm hiểu cơ hội hợp tác kinh doanh mà sai hẹn thì bạn khó có cơ hội thứ hai gặp lại.

Người Nhật thích tặng quà cho từng người khách và khi được tặng quà thường không mở món quà đó trước mặt người tặng quà, như luật bất thành văn. Họ tặng quà nhau trong các ngày lễ tết hoặc khi có tin vui, thăng quan tiến chức.

Việc gói quà tặng là cả một nghệ thuật, bạn nên nhờ nhân viên bán hàng làm giúp để tránh sai sót. Không nên tặng quà có số lượng 4 hoặc 9, những vật nhọn hoặc trà uống vì chúng tượng trưng cho điều kém may mắn tại Nhật.

Khi đến nhà người khác chơi, được chủ nhà mời vào nhà thì người khách phải đáp “cảm ơn, rất hân hạnh” và cởi bỏ áo khoác trước cửa nhà. Nếu là người đến thăm lần đầu thì chỉ ở chơi không quá nửa giờ, sau đó vào lúc thích hợp phải xin phép ra về với câu “Tôi đã làm phiền ngài quá lâu, xin lượng thứ”. Sau khi cởi đôi dép đi trong nhà, người khách phải quay mũi dép vào trong phòng, ở cửa, người khách phải cúi chào một lần nữa và cảm ơn chủ nhà vì sự tiếp đón rồi mới đi ra.

Phụ nữ Nhật khi gặp với người ít quen biết thì phải im lặng và nhìn đi chỗ khác, đó được coi là hành vi đức hạnh, còn nếu nhìn chăm chú sẽ bị đánh giá là người không đứng đắn, vì hành vi đó được xem như lời mời gọi dẫn tới sự thân mật.

Doanh Nhân Sài Gòn

[Infographic]Giao tiếp hiệu quả: Chìa khóa thành công

Thụy Dương

Theo Trí Thức Trẻ

Chàng trai 9x thành công với ý tưởng kinh doanh bể cá mini

Từ một bể cá tí hon tự làm để tặng bạn bè, Linh (sinh năm 1991) thử rao bán trên diễn đàn online và thành công bất ngờ sau đó.

Bể cá kích thước 30x12x15 được Linh cùng cộng sự phát triển thành thương hiệu riêng chỉ sau một năm.

Năm 2013, khi đang là sinh viên năm thứ tư Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đào Nguyễn Quang Linh sử dụng khung gỗ và kính tự thiết kế một vài bể cá nhỏ tặng bạn bè. Hào hứng với gợi ý của mọi người, Linh rao bán thử bán sản phẩm đầu tay trên một số diễn đàn online.

"Thật bất ngờ, bể cá mini được nhiều khách hàng đặt mua. Sau khi tốt nghiệp, mình đã tập trung việc kinh doanh sản phẩm này", chàng trai trẻ kể lại.

Sau hơn một năm khởi nghiệp, đến nay Linh đã một thương hiệu riêng cũng như lượng khách hàng đông đảo. Tuy nhiên doanh nhân trẻ cho biết, công sức gây dựng nên cơ sở sản xuất phần nhiều nhờ sự hỗ trợ đắc lực của 5 thành viên khác. "Tuy các bạn đều cùng lứa 9X, nhưng mọi công việc đều được sắp xếp, phân công rất chuyên nghiệp từ quản lý, phát triển sản phẩm, vấn đề tài chính, bán hàng, đến chính sách hậu mãi", tác giả cho hay. 

Hà - một thành viên chia sẻ, mục tiêu cốt mà nhóm hướng đến là phát triển những sản phẩm xanh, gắn với tình yêu thiên nhiên của khách hàng. Mỗi sản phẩm là một phần thu nhỏ của thế giới chứ không đơn thuần là một món đồ kích thước nhỏ, gọn. "Từ một mẫu bể cá đầu tiên, năm qua dự án đã đưa ra thị trường thêm 2 phiên bản mới đồng thời cũng chào hàng sản phẩm vườn cỏ, mô hình gốm sứ tí hon", Hà cho biết.

Việc lựa chọn sản phẩm mini để phát triển theo Hà xuất phát từ tâm lý chung. "Khi nhìn vào những mô hình, đồ vật mini, chắc chắn ai cũng có cảm giác tò mò, lôi cuốn. Nhờ đó giúp khách hàng có thể thư giãn trong thời gian ngắn mà quên đi áp lực công việc", cô nói thêm.

"Cả nhóm luôn tự đặt mình vào vị trí của khách hàng để cảm nhận như những người nghiệp dư. Hầu hết khách hàng đều không có kinh nghiệm nuôi cá, chăm sóc cỏ nên khi sản phẩm đưa ra thị trường, nhóm đã đơn giản hóa mọi thao tác từ chuyển hàng cho đến chăm sóc cá, cây", một thành viên khác chia sẻ.

Với mức giá từ 160.000 đến 320.000 đồng một sản phẩm, mỗi tháng nhóm có doanh thu hơn 100 triệu đồng. Theo các thành viên, để có một món đồ mới ra đời từ ý tưởng, thiết kế, làm mẫu, thử nghiệm, hoàn thiện sản xuất và giới thiệu sản phẩm trong khoảng 4 - 5 tháng. 

Tuy mới và lạ song việc tiếp thị của các bạn trẻ không phải dễ dàng. "Tất cả sản phẩm đều được thiết kế mới và hầu như khách hàng chưa có thói quen sử dụng. Có món đồ phải mất hàng tháng nhóm mới có được đơn hàng đầu tiên", Linh cho hay.

Thời gian tới, Linh (áo trắng bên trái) cùng nhóm bạn sẽ cho ra mắt thêm nhiều sản phẩm mini thân thiện với môi trường.

Dù các sản phẩm có đăng ký nhãn hiệu và bản quyền, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn trên thị trường xuất hiện hàng nhái. "Có khi chỉ sau 1 tuần họ đã sao chép xong cả về thiết kế, kích thước, nội dung lẫn hình ảnh", trưởng nhóm dự án chia sẻ.

Song, các bạn trẻ cho rằng một bể cá hay vườn cây mini không đơn thuần chỉ là gỗ, kính và đá. Để tạo thành sản phẩm đó còn thái độ phục vụ, khả năng hỗ trợ, tư vấn, bảo hành và quan trọng nhất là tình yêu thiên nhiên của các thành viên trong dự án.

"Sự thấu hiểu là điều mà khó có một sản phẩm nhái có thể làm được. Đó là điều cốt lõi trong cạnh tranh mà nhóm hướng đến", một cộng sự bày tỏ.

Hiện nhóm đã có 3 đại lý bán hàng tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM nhưng Linh cho biết vẫn chưa thể cung cấp đủ sản phẩm cho nhu cầu của khách hàng, đặc biệt là các ngày lễ lớn. Do vậy, nhóm đang mở thêm chi nhánh tại các tỉnh, trong đó Ninh Bình, Thanh Hóa là 2 địa điểm được khai trương từ cuối năm ngoái.

Theo nhận định của Linh, các sản phẩm xanh sẽ còn tăng trưởng mạnh thời gian tới, trong đó có những món đồ mini. Tới đây,  nhóm của Linh sẽ cho ra mắt thêm 8 sản phẩm mới, cùng đó sẽ sáng tạo thêm nhiều mẫu hàng thân thiện với thiên nhiên, dễ dàng chăm sóc, sử dụng.

Trịnh Nguyên

Nuôi ba ba trên đất rừng thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm

Nuôi cá không hiệu quả, ông Hương quyết định đầu tư vào ba ba trên đất rừng và hiện thu lãi 200–250 triệu đồng mỗi năm.

Năm 1995, ông Nguyễn Đình Hương (53 tuổi, Đại Lộc, Quảng Nam) được Nhà nước cấp cho hơn 3 ha đất trên núi Trà Cận để sản xuất. Đam mê làm kinh tế trang trại, ông quyết định đào ao nuôi cá và nuôi thử nghiệm nhiều giống cá như cá trắm, cá mè, cá trôi… Tuy vậy, việc làm ăn không được như mong muốn khi bỏ nhiều công sức, chí phí cao mà thu nhập vẫn thấp.

Đến đầu năm 2012, sau nhiều lần theo dõi, nghiên cứu mô hình nuôi ba ba, ông Hương quyết định đầu tư vốn vào nuôi con vật này. Cất công bắt xe vào Bình Dương để mua 150 con giống về nuôi thử nghiệm, trong năm đầu, vì chưa có nhiều kinh nghiệm nên ông chỉ bán được 100 con, thu 50 triệu. Lứa ba ba đầu đã giúp ông nhân giống thành công 1.000 con cho năm tiếp theo.

Mỗi con ba ba nặng 1,5 kg đến ngày thu hoạch có giá hơn 500.000 đồng. Mỗi năm, ông Hương thu lãi 200 – 250 triệu đồng. Ảnh: Nguyễn Dương.

Điều thuận lợi là mảnh đất rừng của gia đình phù hợp cho nuôi ba ba. "Nước trong ao nuôi được cung cấp từ trong lòng đất, rất sạch và ít bị ô nhiễm", ông nói. Thêm vào đó, nguồn thức ăn là cá nhỏ, nội tạng động vật giá rẻ và cám ăn bổ sung.

"Phải thường xuyên túc trực tại trang trại để đảm bảo mực nước ao nuôi 1 mét trở lên. Trên mặt ao nuôi giai đoạn ba ba đẻ và lấy thịt phải đặt bè tre nổi để chúng lên phơi nắng. Tránh tiếp xúc nhiều và va chạm vì điều này sẽ làm ba ba sợ và bỏ ăn", ông chia sẻ kinh nghiệm.

Nhờ đảm bảo kỹ thuật trong quá trình nuôi, đến ngày thu hoạch, ông Hương bán mỗi con loại 1,5 kg với giá hơn 500.000 đồng. Mỗi năm, trang trại với 7 ao nuôi giúp gia đình ông thu lãi từ 200 đến 250 triệu đồng. Thương lái mối quen tìm đến trang trại ông thu mua là chủ các nhà hàng trên địa bàn Quảng Nam, Đà Nẵng.

Trang trại rộng hơn 7 ha, với 7 ao nuôi trên diện tích đất rừng của ông Hương. Ảnh:Nguyễn Dương.

Ngoài ba ba, hiện nay, ông Hương còn kết hợp nuôi trong trang trại gần 60 con dê, 3 bò nái, gần 200 con gà, cho thu nhập thêm trên 100 triệu đồng mỗi năm. Cuối năm 2014 vừa qua, ông Hương nhận bằng khen Nông dân sản xuất giỏi của UBND tỉnh Quảng Nam.

Ông Hồ Ngọc Mẫn, Trưởng phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Đại Lộc, cho biết trang trại nuôi ba ba của ông Hương hiện nay là lớn nhất huyện, cho thu nhập cao. "Sắp tới, chúng tôi sẽ mở rộng mô hình này cho bà con bằng việc thông qua những kinh nghiệm, kỹ thuật nuôi của ông Hương và tìm những đối tác hỗ trợ, thương lái uy tín cho người nuôi", ông Mẫn nói.

Nguyễn Dương